Waarom soja super gezond is

Het korte antwoord? Soja is een peulvrucht. Peulvruchten zijn gezond. Soja is dus gezond!

Nog steeds zie ik vaak de vraag voorbij komen of soja gezond is. Ik merk nog regelmatig de angst om te veel soja te gebruiken.

Dat snap ik best. Er is veel onduidelijke informatie op internet te vinden. Vaak verspreid door organisaties met belangenverstrengeling (denk aan de zuivel- en vlees industrie die er groot belang bij hebben om soja in een kwaad daglicht te stellen).

Dit is wel erg jammer! Er hoeft namelijk helemaal geen angst te zijn voor soja! En om dit duidelijk te maken aan jou heb ik dit uitgebreide artikel voor je geschreven dat antwoord geeft op de meest gestelde vragen rondom soja.

Ik ga je hier precies vertellen waarom soja super gezond is! En uiteraard is alles wetenschappelijk onderbouwd. Er circuleert al genoeg geroeptoeter op internet!

Punt 1. Soja is een peulvrucht en die zijn onwijs tof. Peulvruchten verlagen je slechte LDL cholesterol (en dat betekent een kleinere kans op hart- en vaatziekten). Daarnaast zijn ze ook nog eens rijk aan vezels, koolhydraten, eiwitten, B-vitamines én mineralen (o.a.ijzer, calcium, fosfor en molybdeen). Peulvruchten houden dus je bloedvaten gezond en zorgen ook nog eens voor een enorme voedingsstoffen bom! Best wel cool toch!

Verder over soja..

Waar maken mensen zich het meeste zorgen om wanneer het gaat over soja?

De drie meest voorkomende vragen:

– GMO’s

– Hormonen

– Antinutriënten 

GMO soja:

Wat betekent GMO? GMO betekent genetically modified organism. Oftewel: genetisch gemodificeerd organisme. Men is bang om GMO soja te eten, omdat dat minder gezond zou zijn en wellicht zelf ziekte tot gevolg zou kunnen hebben. Maar hier komt de grote grap. Bijna álle GMO soja wordt gebruikt voor de vee stapel. Dat wordt namelijk gebruikt voor het krachtvoer van de dieren zodat ze óf zo snel mogelijk zo groot mogelijk worden, óf genoeg energie hebben om maximaal gemolken te worden. Er zit ongelofelijk veel soja verstopt in dierlijke producten, maar dat zie je niet. Dat betekent ook dat de gemiddelde persoon die vlees en zuivel eet wel 3x meer soja eet dan een veganist. Dat is gek he? The Dutch Soy Coalition geeft weer hoeveel gram soja er in een kilo, liter of ei dierlijk product zit.https://www.bothends.org/uploaded_files/document/Soy_Barometer2014_ENG.pdf

Waarom Soja gezond is gebruik wat je niet weet

In Nederland mag GMO soja wel verkocht worden voor menselijke consumptie, maar in de regel gebeurt het niet. Merken zoals Alpro bijvoorbeeld gebruiken altijd verantwoord geteelde soja dat in Europa verbouwd wordt. Dat betekent ook dat de ontbossing van het regenwoud voor sojavelden niet gebruikt wordt omdat er meer hipsterkoffie verkocht wordt, maar die sojavelden worden aangelegd omdat er nog steeds wereldwijd een groeiende vraag is naar dierlijke producten.
Fun fact: wist jij dat er in Nederland ook een aantal soja boeren zijn?

Genetische modificatie:

Voorstanders van GMO zeggen dat het nodig is om genetisch te modificeren om aan de groeiende vraag te voldoen en daardoor de opbrengst (de oogst) te vergroten. Tegenstanders zeggen juist weer dat het gevaarlijk ivoor de gezondheid van mens en natuur.

Het antwoord lijkt wat genuanceerder te liggen. Er bestaat nu ongeveer 20 jaar GMO soja en het blijkt dat het milieu niet zozeer aangetast wordt door de GMO soja, maar voornamelijk door de almaar stijgende vraag naar dierlijke producten. Het is dus letterlijk de vraag van de kip of het ei. Hele oerwouden worden plat gebrand om landbouwgrond vrij te maken om de veestapel te kunnen voeden. 

Ook worden we er niet echt ziek van. GMO soja wordt voornamelijk gecreëerd zodat het resistent is tegen bepaalde pesticiden zoals bijvoorbeeld roundup. Pesticide gebruik wordt binnen de EU sterk gereguleerd en blijft daardoor binnen de veilige grens. Let wel: het gaat dus wel daadwerkelijk om schadelijke stoffen, alleen blijft de consumptie van die schadelijke stoffen binnen de veilige grens die wij als mensen aankunnen om er niet ziek van te worden. Er zijn gevallen bekend van mensen die ziek geworden zijn van de pesticiden. Dat ging dan niet om een gewone consument, maar dan ging het over iemand die de pesticide direct op de huid gesprayd kreeg bijvoorbeeld

Wat misschien nog wel het meest teleurstellende is dat blijkt dat de opbrengst van de GMO soja ook niet echt hoger uit lijkt te vallen. Er worden dus wel velden besproeit met pesticiden (die wij in kleine mate misschien wel kunnen verdragen, maar waardoor wel insecten overlijden en waardoor de bodemkwaliteit achteruit gaat), maar het levert eigenlijk niet echt een hogere opbrengst van het product op. 

Tot slot is het oprecht ook wel echt problematisch dat GMO producten dat het gepatenteerd kan worden door grote bedrijven die daarmee dus een (nog grotere) machtspositie krijgen. Bijvoorbeeld Monsanto die krachtige zaden patenteert om zo een monopolie positie te creëren.

Samenvattend: Is GMO soja dus gevaarlijk voor de gezondheid? Nee. En je komt het gelukkig bijna niet tegen in plantaardige producten in de supermarkt. Mocht dit wel het geval zijn, wanneer er bijvoorbeeld meer dan 0.9% van een GMO ingrediënt in een product zit, dan moet het op het etiket vermeld worden. Dit geldt niet voor melk, vlees, vis of eieren. Op die producten hoeft geen GMO aanduiding te staan.

Soja melk

Hormonen – voornamelijk fyto oestrogenen 

De zorgen rondom de hormonen in soja zijn eigenlijk helemaal niet zo raar. Soja bevat namelijk bepaalde soorten fyto-oestrogenen, genaamd isoflavonen. Een stofje dat sterk lijkt op oestrogenen en die bij het consummeren daarvan een sterk negatieve invloed kan hebben op onze gezondheid, zoals het bevorderen van borstkanker. Omdat er bewezen is dat oestrogenen borstkanker kan bevorderen wordt er daarom gedacht dat de fyto-oestrogenen dat ook doen. MAAR dit is niet het geval. Waarom niet? Omdat er twee soorten oestrogeen receptoren in het lichaam te vinden zijn. Alpha en Beta. Waarom is dit belangrijk? Deze receptoren hebben vaak andere functies, zo ook in de borsten. Dit houdt in dat de fyto-oestrogenen die zich binden aan de beta receptoren in de borst een averechts effect hebben op het ontstaan en het ontwikkelen van borstkanker. Het consumeren van soja werkt dus juist preventief tegen het ontwikkelen van borstkanker en zorgt er voor dat de groei van kanker, als het al aanwezig is, wordt afgenomen en zorgt er ook voor dat de kans op terugkomst verkleind wordt. 

Naast het positieve effect op het risico op borstkanker, helpt het consumeren van soja ook bij het afnemen van klachten rondom de menopauze, versterkt het de botten waardoor de kans op botbreuken afneemt en verkleint het verder de kans op andere types kanker zoals alle types gynaecologische kankers. Dit is al ruim 10 jaar bekend in de medische wetenschap en ik hoop dat de fyto-oestrogenen dan ook geen punt van zorg meer voor je zijn.

soja boontjes

Gefermenteerd versus ongefermenteerd:

Dit was het allermoeilijkste stukje om te schrijven uit dit blog. Hoe komt dat? Omdat er heel veel informatie te vinden is online die gewoonweg niet klopt of in ieder geval op zijn zachtst gezegd onvolledig is. Het tegengeluid is blijkbaar helaas nog niet zo luid. Maar dat betekent niet dat het er niet is! Ik heb enorm mijn best gedaan om precies voor jou uit te zoeken wat nou de eventuele voor- en nadelen zijn van gefermenteerde en ongefermenteerde soja producten.

Gefermenteerde soja producten zijn producten als miso en tempeh, ongefermenteerde sojaproducten zijn bijvoorbeeld tofu en sojamelk. 

Waarom wordt er geschreven dat ongefermenteerde soja producten ongezond is? Nou, dat komt omdat er in ongefermenteerde soja producten nog in hogere mate fytinezuur aanwezig is, die de opname van de mineralen calcium, magnesium, koper, ijzer en zink zouden kunnen blokkeren in het spijsverteringskanaal. Het wordt daarmee ook wel een anti-nutriënt genoemd. Zonde! 

Hoe zit het met gefermenteerde soja? Er is een studie gedaan waarbij tofu en edamame bonen met elkaar vergeleken zijn. Welke is gezonder denk je? De tofu of de onbewerkte boon, de edamame? Uiteraard, de edamame, deze bleek de grootste gezondheidseffecten te hebben. Nou werd vervolgens de edamame boon vergeleken met het gefermenteerde soja product tempeh. Welk was er nu het gezondste denk je? De tempeh! Wat blijkt? Het fermentatie proces zorgt er voor dat de voedingswaarde verbeterd en zorgt er ook nog eens voor dat het meer antimutageen is (wat betekent dat het beschermend is voor ons DNA). 

Betekent dit automatisch dat ongefermenteerde soja ongezond is? NEE. Want hoe zit het nou met dat fytinezuur?

soja melk

Fytinezuur komt voornamelijk voor in noten, granen en peulvruchten en dus ook in soja. Wanneer er in hoge mate fytinezuur houdende producten geconsumeerd worden en er tegelijkertijd een voedingspatroon gevolgd wordt dat bestaat uit tekorten, denk hierbij aan ontwikkelingslanden, dan kan het inderdaad zo zijn dat deze fytinezuren de opname van hierboven genoemde mineralen belemmert en daarbij voor tekorten in de mineraalhuishouding zorgt. Dat komt omdat het fytinezuur een binding aan gaat met deze mineralen en zo via de darmen (ontlasting) het lichaam weer verlaat. Echter, wanneer er een volwaardig voedingspatroon gevolgd wordt, dan loop je absoluut geen gevaar op tekorten. 

Maak je je toch zorgen, dan kun je twee dingen doen: 1) eet meer groente en fruit, 2) eet voedingsmiddelen die de opname van mineralen bevordert zoals knoflook en uien (lekker stinken! Hahaha —> I love it).

knoflook en ui soja

Daarnaast bevatten fytinezuren ook nog een heleboel voordelen. Welke dan? Nou, let op! Fytinezurenn hebben een anti-oxidatieve werking en kunnen daardoor beschermen tegen het ontwikkelen van onder andere kanker, hart- en vaatziekten en nierstenen.

Het consumeren van ongefermenteerde soja verkleint bijvoorbeeld de kans op prostaat kanker met 30% blijkt uit verschillende studies. Dat lijkt me in ieder geval voor de heren onder ons een behoorlijk prettig effect van ongefermenteerde soja.

[Noot: Anti-oxidanten zijn stoffen die gezonde cellen en weefsels in ons lichaam helpen gezond te houden door ze te beschermen tegen vrije radicalen. Vrije radicalen zijn schadelijke stoffen in ons lijf die schade aan kunnen richten aan cellen en weefsels].

Nog even in het kort. Wat zijn nou de voordelen van soja?
 -Soja vs zuivel (caseine) en vlees. —> Soja verlaagt (LDL)cholesterol, dierlijke producten verhogen juist dit slechte cholesterol.
– Hart en vaatziekten > hoe meer peulvruchten, en dus ook sojabonen gegeten worden, hoe kleiner je kans op hart- en vaatziekten.
– Kanker > De kans op het ontstaan, het verder groeien en de terugkomst van verschillende types kanker wordt verkleind, waneer er soja gegeten wordt. 
– Soja vermindert klachten menopauze 
– Soja draagt bij aan het versterken van de botten, waardoor de kans op botbreuken afneemt

Wanneer moet je nou absoluut geen soja eten?

Er is dus echt maar een reden om geen soja te eten. En dat is ….. tromgeroffel……
Wanneer je allergisch bent voor soja. Dit komt ongeveer voor bij 1:2000 mensen. Hoewel een soja allergie dus wel voor komt, is het veel minder waarschijnlijk dan de ‘reguliere’ allergieën. Zo komt een melkallergie ongeveer 40x vaker voor en komen overige allergieën zoals een allergie voor vis, ei, noten, gluten of pinda’s 10x vaker voor. Een soja allergie is zeldzaam, maar zeker wel mogelijk.

Bronnen:

Campbell, T. (2010, 10 December). Soy the rest of the story. Geraadpleegd van https://nutritionstudies.org/soy-rest-story/

Campbell, T. (2010, 20 December). The crucial soy link. Geraadpleegd van https://nutritionstudies.org/crucial-soy-link/

Campbell, T. (2016, 3 Mei). Protein and disease, dairy vs soy and nutritional myths and more. Geraadpleegd van https://nutritionstudies.org/protein-disease-dairy-vs-soy-and-nutritional-myths-and-more-guilt-free-tv/

Dijkman, T. (2014, 8 Oktober). De geneeskracht van fytinezuur. Geraadpleegd van https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/gezonde-voeding/142445-de-geneeskracht-van-fytinezuur.html

Gautam S, Platel K, Srinivasan K. Higher bioaccessibility of iron and zinc from food grains in the presence of garlic and onion. J Agric Food Chem. 2010 Jul 28; 58(14):8426-9.

Greger, M. (2016, 25 November). Who shouldn’t eat soy? Geraadpleegd van https://nutritionfacts.org/video/who-shouldnt-eat-soy/

Greger, M. (2014, 17 november). GMO soy & breast cancer. Geraadpleegd van https://nutritionfacts.org/video/gmo-soy-and-breast-cancer/

Hwang YW, Kim SY, Jee SH, Kim YN, Nam CM. Soy food consumption and risk of prostate cancer: a meta-analysis of observational studies. Nutr Cancer. 2009;61(5):598-606.

Katan, M.B. (2014, 19 april). Gentech is voer voor illusies. Geraadpleegd van http://www.mkatan.nl/nrc-columns/508-19-april-2014-gentech-is-voer-voor-illusies

Schlemmer U, Frølich W, Prieto RM, Grases F. Phytate in foods and significance for humans: food sources, intake, processing, bioavailability, protective role and analysis. Mol Nutr Food Res. 2009 Sep; 53 Suppl 2:S330-75.

The Dutch Soy Coalition. Soja Barometer 2014. http://141.105.120.208/dsc/wp-content/uploads/2014/04/Soja-Barometer2014.pdf

Voedingscentrum (geraadpleegd 2018, 15 mei) Genetische modificatie. Geraadpleegd van http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/genetische-modificatie.aspx

Wageningen University and Research (geraadpleegd 2018, 22 mei) Genetische modificatie. Geraadpleegd van https://www.wur.nl/nl/Dossiers/dossier/Genetische-modificatie-1.htm