Wat is de zin en onzin van Keurmerken?

Is het feest in boodschappenland, omdat keurmerken in een oogopslag een hoop voor je verhelderen?
Zijn diervriendelijkheid keurmerken een slimme manier om dat kleine stemmetje achterin je hoofd de mond te snoeren en je geweten af te kopen?
Misschien is het wel een beetje van allebei ; )

Welke keurmerken zijn er eigenlijk, zijn ze allemaal even betrouwbaar, wat vertellen ze je en welke betekenis hebben ze?

Keurmerken

Bron: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/keurmerken.aspx

In Nederland zijn dit een aantal van de bekendste keurmerken.
– Beter leven (1, 2 en 3 sterren)
– Fairtrade
– Planet proof
– Rainforest alliance certified
– EKO
– ASC
– Demeter
– MSC
– UTZ
– Europees Biologisch keurmerk

Daarnaast is er ook een (voor Nederland vrij nieuw) keurmerk, namelijk de Nutriscore.

keurmerk voeding gezondheid nutriscore leefstijl afvallen

Dit keurmerk is een voedingswaarde etiket in stoplicht kleuren. Zo laat het binnen een bepaalde voedingsgroep de gezondste en minst gezonde keuzes zien. Waarbij A: groen, de gezondste keuze is en E: rood, de meest ongezonde keuze. Dit geeft in een oogopslag informatie over de relatieve gezondheid van een product.

Binnen een categorie kan je verschillende voedingsmiddelen dus makkelijk vergelijken. Het gaat hierbij wel om de onbereide variant. Dat betekent dat diepvriesfriet (rauwe aardappelen) een nutriscore A kunnen krijgen, terwijl ze wanneer je ze gefrituurd hebt, natuurlijk niet meer zo gezond zijn.

In Frankrijk is getest of de nutriscore leidt tot gezondere aankopen en dat lijkt daadwerkelijk het geval te zijn. Van alle logo’s die in het supermarktonderzoek gebruikt werden bleek de nutriscore de grootste invloed te hebben op aankoopgedrag bij de consument.

Wat is het nut van keurmerken?

Keurmerken helpen bij het kiezen van gezondere producten, duurzamere producten óf producten waarbij meer rekening gehouden is met dierenwelzijn.
De keurmerken zijn ingedeeld in 3 categorieën:
– Duurzaamheid (dierenwelzijn, eerlijke handel en natuur & milieu). Er zijn meer dan 250 keurmerken op dit gebied. Milieucentraal maakte daarom een keurmerkenwijzer die je helpt om de betrouwbaarheid van een keurmerk inzichtelijk te maken.
– Herkomst en kwaliteit –> Vertelt je waar een product gemaakt is en hoé het gemaakt is
– Gezondheidskeurmerken –> vertelt iets over de gezondheid van een product, maar ook of het bijvoorbeeld vrij is van een bepaald allergeen (dank aan een glutenvrije sticker)

Dierenwelzijn:

Wat betreft dierenwelzijn zijn er dus een aantal keurmerken die onder de categorie duurzaamheid vallen en je iets vertellen over de leefomstandigheden van het dier.
Zo heb je o.a. de beter leven sterren, scharrel, vrije uitloop, en biologisch.
Het voedingscentrum heeft een boodschappenhulp geschreven en vertelt je hierin precies wat de keurmerken vertellen voor de leefomstandigheden van de dieren.
Je kan dan lezen hoeveel ruimte een dier heeft, wat de gemiddelde slacht leeftijd is, of er daglicht aanwezig is (verplicht), welke ingrepen er uitgevoerd worden (denk aan (on-)verdoofd castreren, of óf er afleidingsmateriaal zoals speelgoed voor de dieren aanwezig moet zijn.

Wat betekent het voor de dieren? Een biologische kip wordt met 10 kippen per m2 (vlees) of 6-7 per m2 (eieren) gehouden. Dat is dus het hoogst haalbare. Onder de slechtste omstandigheden mogen dat er zelfs een onbeperkte hoeveelheid kippen op een m2 gepropt worden, maar het gemiddelde is dan zo’n 18-21 per vierkante meter. Een biologisch varken krijgt 1m2 buitenruimte en stro en zaagsel om op te liggen. Bij reguliere melkkoeien is het zo dat ze niet allemaal tegelijkertijd kunnen liggen. Bij alle zuivel met keurmerk kan dat wel. Ook hebben biologische zuivel koeien de beschikking over een half jaar per jaar naar buiten kunnen, afleidingsmateriaal, een borstel, verdoofde onthoofding en pijnbestrijding achteraf.

Wat betekent dit voor de dieren écht denk je? Stel, jij bent een vlees kip en je wordt niet met 18 per m2, maar met 9 per m2 gehouden. Ben je dan dankbaar? Heb je dan een gelukkig leven gehad denk je? Je wordt nog steeds na zo’n 2,5-3 maanden geslacht. Stel je bent een zuivel koe en je hebt je kind 9 maanden lang gedragen. Een band met hem of haar opgebouwd en meteen na de geboorte wordt je kind bij je weggehaald en wordt jouw moedermelk door machines bij je weg gestolen in plaats van dat er door jouw kindje bij je gedronken wordt. Zeugen en biggen liggen zo dicht op elkaar en er is zo weinig ruimte dat een zeug nog wel eens van pure uitputting en gebrek aan ruimte en overzicht haar eigen biggen plat drukt. Kan je je dat voorstellen? Dit zijn allemaal sociale en intelligente wezens.
Wij mensen hebben het niet nodig om dieren te eten voor onze gezondheid, dus het eten van dieren is een keuze.

varkens keurmerk dierenwelzijn

Controle op keurmerken

Tot slot nog een klein stukje over de controle op keurmerken. Hoe gaat dat precies in zijn werk?
Keurmerken controleren op de samenstelling van een product, de manier hoe het gemaakt is óf de kwaliteit van een product. Hier bestaan richtlijnen voor en een bedrijf geeft vervolgens aan dat ze een bepaald keurmerk willen ontvangen. Vervolgens vindt er meestal jaarlijks en onaangekondigd een controle plaats.

Wanneer een product aan de vastgestelde eisen voldoet dan krijgt het het keurmerk. Het kan ook zijn dat er niet (meer) aan de eisen voldaan wordt. Dan kan er een boete uitgedeeld worden of het keurmerk wordt verloren.

Tot slot

Keurmerken verschaffen ons informatie en dat is zeker ook nuttige informatie. De keurmerken over dierenwelzijn lijken er echter vooral ook op gericht te zijn om een stukje gewetenswroeging af te kopen als je het mij vraagt. De welbekende ‘als ze maar een goed leven gehad hebben’ beredenering. Maar ga dan vooral ook voor jezelf na hoe een goed leven eruit ziet en of de dieren dat ook krijgen. Plus, heb jij een goed leven gehad? Ben je vrij? Heb je recht tot zelfbeschikking? Heb je voldoende leefruimte? Betekent dat dan dat we je nu dood mogen maken om je lijf op te eten? Dieren willen leven, net als wij. Wil je echt iets voor de dieren doen dan eet je (meer) plantaardig. We schreven een blog voor je met 5 simpele tips om je op weg te helpen! Je vindt het blog hier.

Bronnen

https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/keurmerken.aspx

https://www.foodwatch.org/nl/onze-campagne-themas/onze-campagnes/politieke-en-wetenschappelijke-integriteit/lobbyvrij-logo/vraag-antwoord/

https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/keurmerken.aspx

https://www.milieucentraal.nl/bewust-winkelen/keurmerken/

https://keurmerkenwijzer.nl

https://www.voedingscentrum.nl/nl/thema/kopen-koken-bewaren/eten-kopen/Boodschappenhulp-dierenwelzijn.aspx